In deze aflevering bespreken we de aardebanen. Maikel Scholten, projectleider bij aannemerscombinatie De Groene Waarden, legt ons uit wat aardebanen zijn, wat er allemaal bij komt kijken om ze aan te leggen en waarom dat zo lang duurt.
Aardebanen, wat zijn dat eigenlijk?
‘De aardebaan is het zandlichaam waar we de snelweg op leggen. Boven op de aardebaan komt de fundering en vervolgens het asfalt. De aardebaan is dus de eerste laag die nodig is voor de aanleg van een snelweg. Deze verdeelt de krachten van het verkeer veilig over de ondergrond.’
Hoeveel zand heb je dan nodig voor een aardebaan?
‘De snelweg, of de verbreding ervan, moet op een bepaalde hoogte aangelegd worden zodat de weg aansluit op bestaande wegen in de omgeving of bijvoorbeeld op een brug over het water. De hoeveelheid zand die je nodig hebt bij de aanleg van een aardebaan is dus afhankelijk van de breedte en hoogte van de nieuwe weg. Bij de Hagesteinsebrug op de A27 moeten we bijvoorbeeld een laag van 15 meter zand aanbrengen. Maar ook de zetting speelt mee: hoeveel zakt de bodem nog in? Je kunt dus geen vaste hoeveelheid noemen.’
Waar moet je op letten als je aardebanen aanlegt?
‘Het zand moet sowieso aan bepaalde eisen voldoen. Denk hierbij aan de civieltechnische én milieukundige kwaliteit van het zand. De milieukundige kwaliteitsnorm gaat over hoe schoon het zand is. Daarvoor maakt het bijvoorbeeld uit in welk gebied je het toepast: bewoond, landbouw of industrie. De civieltechnische kwaliteit gaat over hoe draagkrachtig het zand is. Om het zand zo draagkrachtig mogelijk te maken, moeten we het zand in laagjes van een halve meter aanbrengen en verdichten, totdat we op de gewenste hoogte komen.’
Als het zand in lagen aangebracht moet worden, hoelang duurt de aanleg van een aardebaan dan?
‘Dat verschilt enorm. In ons geval kunnen we 1 meter per 3 weken ophogen. Dus over die 15 meter bij de Hagesteinsebrug doen we ongeveer 45 weken. Het zand is natuurlijk best wel zwaar, dus er gebeurt ook wat in de ondergrond. Daarom brengen we het in fases aan, zodat het grondwater geleidelijk kan wegtrekken. Anders wordt de ondergrond instabiel.’
Werkzaamheden bij de Hagesteinsebrug
Zo, dat is lang! Maar een instabiele grond klinkt inderdaad niet goed. Wat betekent dat precies?
‘Als het grondwater niet is weggetrokken, kunnen er in de ondergrond kleine drijflaagjes van water en grond ontstaan door het gewicht van het zand. Dat kan voor problemen zorgen, zoals verzakkingen of grond die wegschuift. Dat moet je voorkomen. Vandaar dat we voldoende tijd nodig hebben om de grond tot rust te laten komen tussen het aanbrengen van de verschillende zandlagen.
Hoe weet je dan wanneer je lang genoeg gewacht hebt?
Als we zand aanbrengen, kunnen we de waterspanningen meten in de ondergrond. Op het moment dat er nieuw zand op de bovengrond gelegd wordt, gaat die waterspanning in de ondergrond omhoog. We weten dat de grond genoeg gerust heeft als de waterspanning weer gedaald is. Dan kunnen we de volgende zandlaag aanbrengen.’
Moet je dan ook onderzoek doen naar de grondsoort om te weten hoeveel water er in de grond zit?
‘Zeker, dat noemen we het geotechnisch onderzoek. Wat zit er onder de grond? Kunnen we op die locatie zomaar ophogen of niet? Op basis daarvan proberen we een ontwerp te maken hoe we het beste kunnen ophogen en wat daarvoor nodig is. Het maken van zo’n ontwerp kan wel twee jaar duren. Op de A27 hebben we veel locaties waar klei en veen in de ondergrond zitten. Dat zijn vochtige ondergronden, dus het aanleggen van de aardebanen kost dan ook meer tijd.’
Logisch, ja, en daar gaat dus ook nog tijd voor het onderzoek aan vooraf?
Ja, elke 100 meter kan de ondergrond anders zijn; daarom kan het geotechnisch onderzoek lang duren. We moeten heel veel boringen in de grond maken, zodat we alle verschillende lagen van de ondergrond in beeld kunnen brengen. Die boringen zijn over het algemeen zo’n 12 meter diep. Als dat allemaal in kaart is gebracht, kunnen we beginnen met het ontwerp en daarna pas met de aanleg van de aardebanen!’