Verkeerskundige voorbereiding
Voor de meeste mensen wordt de afsluiting pas zichtbaar als de aankondiging of de omleidingsborden langs de weg staan. Maar achter de schermen begon het werk al veel eerder. ‘We zijn ruim 2 jaar geleden gestart met de voorbereiding’, vertelt Pieter Jacobs, verkeersmanager bij Rijkswaterstaat voor het project A27 Houten-Hooipolder.
De eerste stap: het bepalen van de periode. Dat was een puzzel op zich. De werkzaamheden moesten passen in de landelijke planning van alle werkzaamheden en in de agenda van aannemerscombinatie ALSÉÉN. Daarna begon de verkeerskundige voorbereiding.
‘We hebben in de voorbereiding onder meer gekeken naar eerdere afsluitingen en het verkeersgedrag dat we toen zagen’, legt Robert Steur, verkeersmanager bij ALSÉÉN, uit. ‘Op basis daarvan bepaal je waar je knelpunten verwacht en welke maatregelen je kunt nemen. Denk aan extra bebording of, waar nodig, verkeersregelaars.
Die plannen werden afgestemd met onder andere gemeenten, provincies, waterschappen, hulpdiensten en ov-bedrijven. Hoe dichterbij de afsluiting kwam, hoe intensiever en frequenter de afstemmingsmomenten werden. Tijdens de eerste periode van de afsluiting zaten de betrokken partijen zelfs dagelijks bij elkaar. Steur: ‘Dan bespreek je: verloopt het zoals we hadden verwacht, of moeten we ergens bijsturen?’
Wegwerkers zijn tijdens de wegafsluiting bezig met een nieuw portaal over de A27. Fotografie: Studio Retouched
Drukte in en rond Meerkerk
Dat bijsturen bleek vooral nodig in en rond Meerkerk. De lokale wegen kregen daar veel verkeer te verwerken. ‘Zeker als vrachtwagens en bussen elkaar tegenkwamen, liep het snel vast’, vertelt Martin Verhoef, verkeerskundige van de gemeente Vijfheerenlanden.
Het leek erop dat veel weggebruikers de snelweg verlieten om via parallelwegen een alternatieve route te zoeken. ‘Maar uit analyse bleek dat het verkeer grotendeels uit de omgeving zelf kwam’, vertelt Steur. Dat inzicht was belangrijk voor de beleving van de overlast: het ging dus vooral om inwoners en andere lokale weggebruikers die hun bestemming probeerden te bereiken.
De burgemeester van Vijfheerenlanden besteedde daar tijdens de afsluiting aandacht aan op sociale media en riep mensen op om het hoofd koel te houden en wat extra tijd te nemen. Steur, Jacobs en Verhoef waardeerden die oproep: ‘Het laat zien dat we er samen de schouders onder zetten.’
Terwijl het verkeer aan een kant alweer doorrijdt, krijgt de andere kant nieuw asfalt. Fotografie: Studio Retouched
Extra maatregelen
Via het 0800-nummer van Rijkswaterstaat en bij de gemeente Vijfheerenlanden kwamen enkele honderden meldingen binnen. Daarbij kwamen drie soorten klachten het meest terug, vertelt Verhoef: ‘Bewoners die hun terrein door de verkeersdrukte niet goed konden verlaten, zorgen over de veiligheid van langzame verkeersdeelnemers zoals fietsers, en zorgen over de bereikbaarheid voor hulpdiensten.’
Waar mogelijk werden aanvullende maatregelen genomen. Zo werd op de Kanaaldijk in Meerkerk eenrichtingsverkeer ingesteld. Ook pasten hulpdiensten hun werkwijze aan: ambulance en brandweer reden waar nodig vanuit twee kanten aan en er was direct contact tussen de meldkamers van Zuid-Holland Zuid en Utrecht voor de juiste inzet. En bij een zebrapad bij een basisschool werden tijdens de haal- en brengtijden verkeersregelaars ingezet om te zorgen dat kinderen daar veilig konden oversteken. ‘Dat werd ook echt gewaardeerd door het dorp’, vertelt Verhoef.
Niet alle hinder is weg te nemen. Een maatregel op de ene plek kan bovendien op een andere plek nieuwe drukte veroorzaken. ‘Het is een soort waterbedeffect’, aldus Jacobs. Daarom is het steeds zoeken naar de juiste balans tussen bereikbaarheid, veiligheid en het beperken van de overlast. Steur: ‘Het blijft een weegschaal.’
Jacobs benadrukt de waardering voor de omgeving: ‘We realiseren ons dat elke afsluiting hinder oplevert. Daarom zijn we bewoners en weggebruikers dankbaar voor hun geduld.’
Op de afgesloten weg rijdt bouwverkeer af en aan. Fotografie: Studio Retouched
Belangrijkste lessen
De drie verkeerskundigen kijken al met al positief terug op de zomerafsluiting. Op de snelwegen rond de A27 was het weliswaar een stuk drukker, maar grote verkeersproblemen bleven uit. Wat zien ze als de belangrijkste ervaringen en lessen voor volgende afsluitingen binnen het project?
‘Blijven uitleggen waarom het werk nodig is en laten zien wat er gebeurt’, zegt Verhoef. ‘Met wekelijkse updates en bijvoorbeeld timelapse-video’s. Daarmee krijgen mensen meer begrip voor waarom een afsluiting nodig is.’
Jacobs knikt en vult aan: ‘Zo zien mensen zelf hoe diep we de grond in moeten gaan om een nieuwe onderdoorgang aan te leggen en is het gelijk duidelijk dat je dit niet even op een zaterdagmiddag kunt doen.’
Ook de korte lijnen onderling bleken heel waardevol. Want hoe goed je je ook voorbereidt: elke afsluiting brengt zaken met zich mee waar je ter plekke op in moet spelen. Steur: ‘De structuur die we daarvoor samen hebben neergezet, nemen we zeker mee.’
Verhoef ziet tot slot kansen om inwoners nóg vaker en eerder te informeren, onder andere via de lokale krant. ‘Herhaling is de beste remedie.’
Meer weten over de zomerwerkzaamheden? Bekijk de terugblik inclusief video op onze website.
Een asfaltwals strooit steenslag en walst dit aan. Fotografie: Studio Retouched